| Gryzonie |
|
|
| Mysz domowa (Mus musculus) |
 Jest najbardziej rozpowszechnionym gryzoniem.
Znajduje się wszędzie tam,
gdzie gospodaruje człowiek,
nawet na stacjach arktycznych,
w kopalniach i chłodniach.
Jej możliwości przystosowawcze do warunków zewnętrznych są tym bardziej zaskakujące,
że gatunek ten pochodzi od myszy zamieszkującej stepy i tereny pustynne północnej Afryki.
Jej doskonałe zdolności adaptacyjne,
spożywanie każdego rodzaju pokarmu sprawiły,
że mysz zadomowiła się w gospodarstwach ludzkich od początku działalności rolniczej człowieka.
Mysz jest niewielkich rozmiarów gryzoniem,
długość jej ciała nie przekracza 9 cm,
a długość ogona 10 cm.
Masa ok.
25 g.
Dojrzałość płciową osiąga już w 2-3 miesiącu życia.
Rozmnaża się bardzo szybko,
w jednym miocie znajduje się 4-9 młodych,
a w ciągu roku w sprzyjających warunkach jedna mysz może mieć 5-8 miotów.
Prowadzi głównie nocny tryb życia,
buduje gniazda w zhierarchizowanych koloniach.
Wraz z rozwojem medycyny i weterynarii mysz zaczęto wykorzystywać jako zwierzę doświadczalne,
myszy mają bowiem najbardziej zbliżony do ludzkiego genotyp.
|
| Szczur wędrowny (Rattus norvegicus) |
 Wywodzi się z Azji,
ale jako gatunek synantropijny rozprzestrzenił się na całym świecie.
W wielu miastach populacja tych gryzoni może przewyższać liczbę mieszkańców.
Najchętniej zamieszkuje piwnice,
kanalizację,
magazyny i składy.
Chętnie przebywa w okolicy wody,
dobrze pływa.
Jest wszystkożerny,
z dużym udziałem pokarmu zwierzęcego.
Aktywny całą dobę,
najbardziej w nocy.
Ciało szczurów ma długość 19-30 cm,
a ich ogon – 13-23 cm.
Zdolność do rozrodu osiąga w wieku 3-4 miesięcy.
W miocie średnio 7 młodych,
które otwierają oczy w 13-17 dniu.
Szczur jest nosicielem różnego rodzaju chorób,
między innymi pcheł,
które przenoszą dżumę.
|
| Owady |
|
|
| Mucha domowa (Musca domestica) |
 Jest to szkodnik bardzo pospolity o doskonałych umiejętnościach adaptacyjnych,
dlatego też rozprzestrzenił się na całym świecie.
Ciało muchy osiąga maksymalnie 7,5 mm.
Jej odwłok ma barwę szarożółtą,
na spodzie jest jaśniejszy.
Nogi muchy zakończone są pazurkami i przylgami.
Jej aparat gębowy ma charakter liżący,
służy do zlizywania pokarmu płynnego lub stałego,
który następnie zostaje rozpuszczony za pomocą śliny.
Oczy złoto-czerwono-brunatne zapewniają 360° pole widzenia.
Dorosłe owady żywią się substancjami płynnymi,
pokarmy twarde pobierają po rozpuszczeniu śliną i wstępnym strawieniu (rozpuszczeniu).
Dziewięciodniowe owady osiągają dojrzałość płciową.
Jaja (2,5 mm) składane są do nawozu,
szczególnie chętnie do świńskiego.
Samica może składać jaja nawet co 2-4 dni,
jednorazowo ok.
100,
w ciągu całego życia do 600-2000.
W 1 kg świńskiego nawozu może rozwijać się 15000 larw.
Po upływie 24 godzin wylęgają się larwy o charakterystycznym,
z przodu stożkowo zwężonym kształcie.
Larwy pobierają pokarm płynny.
Owad ten ma olbrzymie znaczenie sanitarno-higieniczne: badania dowiodły,
że na powierzchni swego drobnego ciała mucha może przenieść do 6000000,
a w jelicie czterokrotnie więcej (prawie 30000000) mikroorganizmów - w tym powodujących tak groźne choroby jak: dur brzuszny,
paratyfus,
dyzenteria,
cholera,
gruźlicę,
polio,
czerwonkę,
salmonellozę.
|
| Mól ziarniak (Nemapogon granella) |
 Ziarniak jest niebezpiecznym szkodnikiem nasion.
Larwy tego owada żerują na ziarnach zbóż,
nasionach roślin strączkowych,
orzechach,
nasionach traw,
suszonych owocach,
suszonych grzybach,
rzadziej na serach i korku.
Owad ten w stadium dorosłym nie pobiera pokarmu,
wystarcza mu to,
co zebrał i zmagazynował sobie w stanie larwalnym.
Dorosły osobnik składa od 25 do 2000 jaj,
w czasie jednego sezonu mogą wylęgnąć się nawet trzy generacje owadów.
Motyle pierwszego pokolenia spotykane są w kwietniu i maju,
drugiego – w sierpniu i wrześniu.
Przednie skrzydła ziarniaka mają barwę srebrzystoszarą,
czasami mogą posiadać zółtawy odcień.
Ich powierzchnia skrzydeł pokryta jest ciemnymi,
nieregularnie rozmieszczonymi ciemnymi plamkami.
Tylne,
większe od przednich,
skrzydła maja szarawe ciemne końce.
Tułów i odwłok szkodnika są koloru białego.
|
| Rybik cukrowy (Lepsima saccharina) |
 Upodobanie rybików do ciepłych i wilgotnych miejsc wiążą naukowcy z pochodzeniem tych owadów z tropików.
Występują powszechnie w domach,
piekarniach i innych miejscach,
gdzie znaleźć mogą ciepło i wilgoć oraz pożywienie.
Ulubiony pokarm rybika cukrowego stanowią produkty zawierające skrobię i inne polisacharydy: kleje organiczne,
resztki ze stołu,
cukry,
a także martwe i półmartwe owady.
Owadzi odwłok zawiera bowiem chitynę,
która jest polisacharydem.
Zdolność trawienia celulozy umożliwia rybikom zjadanie papieru,
szczególnie tego,
pokrytego emulsją fotograficzną.
Rybiki należą do szczeciogonków.
Nazwa ich pochodzi od srebrzystej łuseczki pokrywającej ciało oraz bardzo zwinnego sposobu poruszania się.
Posiadają również charakterystyczne,
długie,
nitkowate czułki,
a ich odwłoki zakończone są trzema szczecinkami.
Rybik jest jednym z najstarszych znanych owadów,
długość jego życia wynosi 8 lat.
Zwalczany jest chemicznymi środkami owadobójczymi,
jego naturalnym wrogiem jest natomiast skorek pospolity.
|
| Mklik mączny (Ephestia kuehniella) |
 Rozpiętość skrzydeł tego owada wynosi 20-25 mm,
długość ciała 10-14 mm.
Przednie skrzydła mklika są szare z niebieskim odcieniem,
w ich części nasadowej i wierzchołkowej występują poprzeczne czarne,
zygzakowate linie.
Tylne skrzydła są szerokie,
jasno szare z ciemniejszymi żyłkami i obwódką zewnętrzna.
Skrzydła w czasie spoczynku złożone dachówkowo wzdłuż tułowia.
Szkodnik poraża rozdrobnione produkty pochodzenia zbożowego (mąka,
płatki,
kasza),
a także orzechy,
suszone warzywa,
0woce,
kakao.
Występuje w strefie klimatu umiarkowanego,
w Polsce jest to bardzo groźny szkodnik występujący pospolicie w magazynach,
sklepach,
młynach i piekarniach.
Może wyrządzić poważne szkody.
|
| Karaczany (Blattodea) |
 Ciała karaczanów mają zazwyczaj barwę ciemną.
Charakteryzują się długimi,
wieloczłonowymi,
pokrytymi szczecinkami czułkami.
Przednie pary skrzydeł owadów są ciemne,
Tylne natomiast są zazwyczaj szerokie i błoniaste,
w spoczynku ukryte pod pierwszą parą.
W przyrodzie występują również formy z krótkimi skrzydłami.
Odnóża tych owadów są długie,
smukłe,
dzięki czemu mogą one poruszać się również,
szybko biegając.
W Polsce wykazano występowanie 16 gatunków,
co stanowi ok.
0,4 % wszystkich gatunków żyjących współcześnie na Ziemi.
Karaczany ukrywają się w ciemnych i wilgotnych zakamarkach domów.
W nocy wychodzą z kryjówki i pożerają wszelkie rodzaje żywności.
Karaczan prusak jest owadem występującym gromadnie,
najczęściej w lokalach z centralnym ogrzewaniem.
Karaczany produkują feromon agregacyjny w tylnym jelicie i związek ten dostaje się do odchodów samic i samców.
Odchody wabią więc inne karaczany.
Feromony agregacyjne oddziaływają na owady na odległość 2-4 m od źródła,
a więc słabiej niż feromony płciowe.
|
| Mącznik młynarek (Tenebrio molitor) |
 Chrząszcze te osiągają 12-18 mm długości.
Ich ciało jest wydłużone,
lekko spłaszczone,
barwa ich ciała jest czarna lub brązowa,
spód ciała jest przeważnie jaśniejszy,
ma barwę bordową.
Jest to pospolity chrząszcz synatropijny,
zasiedla magazyny,
spiżarnie,
fermy drobiu i gołębniki.
Mącznik jest owadem o wysokim stopniu tolerancji na wahania temperatury,
przeżyć mogą w temperaturze 0-40° C,
optymalna temperaturą jest jednak dla nich 25-30°.
Chrząszcze te poza otrębami i produktami zbożowymi,
chętnie konsumują warzywa i owoce.
Żerują także na chlebie,
mięsie i niemal wszelkiej materii organicznej.
Larwy mogą uszkadzać sita i opakowania.
Poza zjadaniem dużych ilości pokarmów,
larwy zanieczyszczają je kałem i wylinkami.
Chrząszcze stanowią pokarm dla drobnych zwierząt,
ptaków i ryb.
|
| Pleśniakowiec lśniący (Alphitobius diaperinus) |
 Znany jest również pod nazwą chrząszcza sciółkowego.
Jest to owad o długości ciała od 5 do 6 mm,
ciało pleśniakowca ma kształt owalny,
czułki i odnóża w przeciwieństwie do brązowo-czarnego odwłoku mają barwę czerwoną.
Obecnie występuje w kurnikach,
gdzie rozwija się w masowych ilościach i jest tam problemem weterynaryjnym.
Larwy żerują na martwych kurczakach i mogą być przyczyna masowych padnięć.
Rozprzestrzeniany jest wraz z paszami,
a warunki panujące w kurnikach sprzyjają jego rozwojowi.
Roznoszą różnego rodzaju zarazki chorobotwórcze: grzyby,
bakterie z rodzaju Salmonella,
wirusy ospy i grypy ptaków.
Poza tym larwy tych owadów mogą drążyć tunele w materiale izolacyjnym ścian kurników,
obniżając tym samym właściwości termoizolacyjne budynków nawet o 30%.
|
| Omacnica ryżanka (Corcyra celpholonica) |
 Tułów omacnicy ma barwę brązowo szarą,
przednie skrzydła są wąskie,
szare,
posiadają ciemne żyłki i niewielkie plamki w ich środkowej części.
Tylne skrzydła mają natomiast barwę szarą.
Długość ciała tego owada to 7-10 mm,
rozpiętość skrzydeł – 14-27 mm.
Samica składa 400 jaj na produkty pokarmowe.
Gąsienice wytwarzają bardzo duże ilości przędzy.
Rozwój jednego pokolenia trwa około 6 tygodni.
Omacnica występuje w krajach tropikalnych na suszonych owocach,
ryżu,
orzechach ziemnych,
nasionach strączkowych i czekoladzie.
|
| Pustosz australijski (Ptinus tectu) |
Długość ciała dorosłych owadów waha się od 2,5 do 4 mm.
Pokrywy jego skrzydeł pokryte są złoto brązowymi włoskami.
Pustosz pochodzi z Australii,
jest jednak szeroko rozpowszechniony na kontynencie europejskim.
Larwy atakują suche produkty pochodzenia roślinnego i zwierzęcego: ziarno,
przyprawy,
mączkę rybną,
suszone owoce.
Pustosze niszczą opakowania,
zanieczyszczają produkty kałem i wylinkami.
|
| Mrówka faraona (Monomorium pharaonis) |
 Jest to jeden z najtrudniejszych w zwalczaniu owdów sanitarnych.
Wśród doroslych form można wyróżnić robotnice,
samice i samce.
Najmniejsze z nich to robotnice.
Samice i samce są uskrzydlone,
robotnice natomiast pozbawione są zarówno skrzydeł jak i narządów rozrodczych.
Długość ich ciała wynosi średnio 1,5-4 mm.
Samce mają barwę czarną,
robotnice natomiast przybierają różne odcienie: od żółtego po rudy.
Mrówki są wszystkożerne,
najchętniej żywią sie jednak słodyczami,
mięsem,
tłuszczem,
serami,
martwymi owadami i odchodami.
Mogą zatem przenosić szkodliwe dla zdrowia zarazki i bakterie chorobotwórcze.
|
| Osa pospolita (Vespula vulgaris) |
 Osy obecne są w zakładach przemysłu mięsnego i owocowo-warzywnego.
Są owadami społecznymi,
żyją w koloniach,
na któych czele stoją osobniki płodne - królowe,
które składają jaja.
Są to jedyne formy zimujące,
zdolne przetrwać zimę i założyć wiosną nowe gniazda.
Zapładniające je trutnie i bezpłodne samice zwane robotnicami,
które spełniają rolę strażniczek kolonii,
zbieraczek pożywania i nianiek,
giną przed zimą.
Swoje gniazda osy budują ze specyficznej masy,
przypominającej masę papierową,
tworzonej z kawałków drewna i śliny.
Ponieważ osy żerują na padlinie,
w śmietnikach,
żywią się innymi owadami i odpadkami pochodzącymi z różnych źródeł,
w kontakcie z żywnością spożywaną przez człowieka mogą przenosić szkodliwe dla jego zdrowia bakterie i chorobotwórcze drobnoustroje.
Bardzo uciążliwe szczególnie w połowie lata osy w dużych ilościach przedostają się do zakładów przemysłu spożywczego,
gdzie mogą zanieczyszczać różne produkty.
Przenoszą one szczególnie pałeczki Salmonella spp.
i Escheriecha coli.
Są zatem niebezpieczne dla naszego zdrowia i produktów żywnościowych produkowanych w zakładach.
|
| Wołek zbożowy (Calandra granaria) |
 Ciało wołka ma długość 4 mm i barwę czarną.
Owad ten pozbawiony jest skrzydeł błoniastych.
W stałej temperaturze powietrza 29°C i wilgotności 75% mogą żyć nawet 5 miesięcy.
Z jednej pary wołków może powstać ponad 8 mln potomstwa.
Larwy rozwijają się w pszenicy,
ryżu,
owsa,
jęczmienia,
ryżu,
kukurydzy.
Wołki zbożowe powodują ubytek masy ziarna,
powodują pogorszenie się warunków przechowywania zboża,
w miejscu skupienia się populacji temperatura masy ziarna może bowiem być wyższa nawet o 10°C.
Ziarno zasiedlone przez wołka nie nadaje się do siewu,
ponieważ rozwój owadów przebiega wewnątrz ziaren.
|
| Trojszyk ulec (Tribolium confusum) |
 Długość ciała tego chrząszcza wynosi ok.
4 mm.
Pomimo dobrze rozwiniętych skrzydeł lotnych owad ten rzadko lata.
Samice trojszyka składają larwy w ziarnach uszkodzonych przez inne owady,
między innymi wołka zbożowego.
W naszych warunkach klimatycznych trojszyki rozwijają się jedynie w pomieszczeniach zamkniętych.
Trojszyki giną w temperaturze poniżej 7°C.
Trojszyki powodują uszkodzenia ziarna,
produkują duże ilości pyłu,
które uniemożliwia zagrzeqanie i zwilgotnienie ziarna.
Chrząszcze te mogą również przegryzać i uszkadzać opakowania papierowe,
bawełniane,
plastykowe i foliowe.
|
| Roztocze |
 Roztocze należą do gromady pajęczaków.
Są to małe pajączki.
Długość ich ciała wynosi od 0,15 do 0,8 mm.
Ważne szkodniki produktów spożywczych to: rozkruszek mączny (Acarus siro) i roztoczek suszowy (Carpoglyphus latis).
Rozkruszek mączny może życ i rozwijać się w najróżniejszych produktach pochodzenia roślinnego i zwierzęcego.
Przy temperaturze 18-20ºC i wilgotności 80%,
żyją około 2 miesiące.
Szkodnictwo roztoczy polega głównie na zanieczyszczeniu porażonych produktów kałem,
wylinkami,
martwymi osobnikami,
zainfekowaniu mikroorganizmami,
nadawaniu produktom nieprzyjemnego zapachu.
Rozkruszki są wyjątkowo odporne na działanie wszelkich pestycydów,
ich zwalczanie w przechowywanych produktach jest szczególnie kłopotliwe.
|
| Ptaki |
|
|
| Wróbel miejski (Passer) |
 Wróbel jest niewielkim,
licznym i bardzo pospolitym ptakiem związanym z działalnością człowieka.
Zamieszkuje miasta i wsie.
Unika okolic leśnych i słabo zaludnionych.
Krępy,
o stosunkowo dużej głowie i mocnym dziobie.
U samca wierzch ciała brązowy z ciemniejszymi paskami,
spód szary.
Policzki szare,
oddzielone brązową pręgą od szarego wierzchu głowy.
Długość ciała wróbla wynosi 14-15 cm,
waga - ok.
30 g.
Wróble zjadają i zanieczyszczają znaczne ilości ziarna zbóż.
Ich gniazda są miejscem bytowania m.in.
pcheł,
ptaszyńców,
roztoczy,
będących źródłem alergenwó dla ludzi.
|
|
| PFPC rekomenduje |
Dwumiesięcznik "Higiena i Pest Control"
|
|
PEST CONTROLLER
Wszystko do utrzymania higieny
i ochrony przed szkodnikami
|
| Współpracujemy |
|
|
| Nasi partnerzy |
|
|
|
|
|
|
|
